KKD Uygunluk Beyanı Nasıl Kontrol Edilir? Belge Kontrol Rehberi
Bir kişisel koruyucu donanımın üzerinde CE işareti bulunması, satın alma sürecindeki belge kontrolünü tamamlamaz. Ürünün hangi model olduğu, hangi risklere karşı koruma iddiası taşıdığı ve bu iddianın hangi uygunluk belgeleriyle ilişkilendirildiği birlikte incelenmelidir. Bu incelemenin temel belgelerinden biri AB uygunluk beyanıdır.
Entegre Safety olarak bu rehberi, satın alma ve İSG ekiplerinin teklif, ürün etiketi ve belgeler arasında tutarlı bir eşleşme kurabilmesi için hazırladık. Amacımız, bir PDF’nin üzerinde “sertifika” yazıp yazmadığına bakmakla yetinmeden, doğru soruları sorabileceğiniz bir kontrol sırası sunmak.
KKD uygunluk beyanı nedir?
AB uygunluk beyanı, imalatçının ilgili kişisel koruyucu donanımın uygulanabilir gereklere uygun olduğunu kendi sorumluluğu altında beyan ettiği belgedir. Türkiye’de Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesi, beyanın temel sağlık ve güvenlik gereklerinin karşılandığını göstermesini, Ek-9’daki içeriğe uygun hazırlanmasını ve sürekli güncel tutulmasını düzenler. Başka bir dilde düzenlenmiş beyanın Türkçe tercümesi de bulunmalıdır. Kaynak: Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği, madde 16.
Bu belgenin işlevi, bir satıcının genel kalite iddiasından farklıdır. Beyan, tanımlanabilen ürüne ve ilgili mevzuata bağlanır. Dolayısıyla bir markaya ait herhangi bir uygunluk beyanının bulunması, o markanın bütün modellerinin aynı kapsamda olduğu anlamına gelmez.
Uygunluk beyanı, tip inceleme belgesi ve test raporu aynı şey midir?
Hayır. Belge adlarının birbirinin yerine kullanılması, satın alınan ürünün gerçekte hangi değerlendirmeden geçtiğini belirsizleştirebilir.
| Belge veya işaret | Temel işlevi | Kontrolde dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| AB uygunluk beyanı | İmalatçının ürünün uygunluğuna ilişkin sorumluluğunu ve ilgili dayanakları belirtir. | Ürün tanımı, mevzuat, standartlar ve uygulanabilir değerlendirme bilgileri eşleşmeli. |
| AB tip inceleme belgesi | Modül B kapsamındaki tip incelemesini belgeleyen onaylanmış kuruluş belgesidir. | İlgili ürün tipi, belge kapsamı ve kuruluş bilgisi kontrol edilmeli. |
| Test raporu | Belirtilen numuneye ve deney yöntemine ilişkin sonuçları verir. | Tek başına bütün uygunluk değerlendirmesinin tamamlandığı varsayılmamalı. |
| ISO 9001 gibi yönetim sistemi belgesi | Kuruluşun ilgili yönetim sistemi kapsamına ilişkindir. | Belirli bir KKD modelinin koruma performansını kanıtlayan ürün belgesi yerine konulmamalı. |
| CE işareti | Ürünün ilgili uygunluk mevzuatı çerçevesindeki işaretlemesidir. | İşaretin görünümüyle yetinilmemeli; ürün ve belge ilişkisi incelenmeli. |
Avrupa Komisyonu da gerekli uygunluk değerlendirmesiyle ilgisiz gönüllü belgelerin mevzuat açısından yanıltıcı kullanılabileceğine dikkat çeker. Belgenin görsel olarak resmî görünmesi, düzenleyenin doğru kuruluş olduğu veya belgenin doğru ürünü kapsadığı anlamına gelmez. Kaynak: Avrupa Komisyonu KKD bilgilendirme sayfası.
Uygunluk beyanında hangi bilgiler bulunmalı?
Aşağıdaki tablo, Yönetmelik Ek-9’un belge incelemesine yönelik bir özetidir. Onaylanmış kuruluş ve modül alanları, uygulanabilir uygunluk değerlendirme yöntemine göre ele alınmalıdır; her KKD için aynı alanların aynı biçimde doldurulması beklenmez.
| Kontrol alanı | Ne aramalısınız? |
|---|---|
| Ürünün tanımı | KKD’nin ürün, tip/model ve izlenebilirlik bilgileri; uygulanabilir lot veya seri bilgileri. |
| İmalatçı bilgisi | İmalatçının ve varsa yetkili temsilcisinin adı ile adresi. |
| Sorumluluk beyanı | Beyanın imalatçının sorumluluğu altında düzenlendiğini belirten açıklama. |
| Beyanın konusu | Ürünü izlenebilir biçimde tanımlayan bilgi; gerektiğinde tanımlamayı sağlayan renkli görsel. |
| Uygulanabilir mevzuat | Ürünün uygun olduğu belirtilen ilgili mevzuat. |
| Standart veya teknik şartname | Kullanılan uyumlaştırılmış standartların ya da diğer teknik şartnamelerin referansları ve tarihleri. |
| Tip inceleme bilgisi | Uygulanıyorsa Modül B kuruluşunun adı, kimlik numarası ve tip inceleme belgesinin referansı. |
| Üretim kontrolü bilgisi | Uygulanıyorsa C2 veya D modülü ile ilgili onaylanmış kuruluşun adı ve kimlik numarası. |
| İmza ve düzenleme bilgileri | Kimin adına imzalandığı, düzenleme yeri ve tarihi, imzalayanın adı, görevi ve imzası; varsa ek bilgiler. |
Önemli ayrıntı: Ek-9’un dipnotuna göre imalatçının uygunluk beyanına ayrıca bir numara vermesi zorunlu değildir. Bu nedenle “beyan numarası yok” gözlemi, tek başına belgenin sahte veya geçersiz olduğunu göstermez. Kontrol, zorunlu içerik ve ürünle eşleşme üzerinden yapılmalıdır. Kaynak: Yönetmelik ekleri, Ek-9 AB Uygunluk Beyanı.
Kategori II ve Kategori III belgeleri neden farklı olabilir?
Yönetmelikte risk kategorisine göre farklı uygunluk değerlendirme yolları bulunur. Genel çerçevede Kategori I için Modül A; Kategori II için Modül B’yi izleyen Modül C; Kategori III için ise Modül B’yi izleyen C2 veya D modülü uygulanır. Yönetmelik, tek bir kullanıcıya uyacak şekilde tek birim olarak imal edilen Kategori III KKD için ayrıca bir istisna içerir. Bu nedenle ürünün niteliğini bilmeden bütün belgelere tek şablon uygulamak doğru değildir. Kaynak: Yönetmelik, maddeler 19–20.
Kategori III ürünlerde CE işaretini izleyen onaylanmış kuruluş kimlik numarası, C2 veya D kapsamında üretim kontrolüne katılan kuruluşla ilişkilidir. Bu kuruluş ile Modül B tip incelemesini yapan kuruluşun mutlaka aynı olması gerektiği varsayılmamalıdır. İki farklı numara görmek tek başına tutarsızlık değildir; her numaranın hangi değerlendirmeye ait olduğu kontrol edilmelidir. Kaynak: Yönetmelik, madde 18.
Satın alma ekibi için adım adım belge kontrolü
1. İncelemeye ürünün tam modelinden başlayın
Teklifteki ürün adını, model kodunu ve varsa varyant bilgisini kaydedin. Bu bilgileri ürün etiketi, ambalaj, teknik föy ve uygunluk beyanıyla karşılaştırın. Beyan birden fazla modeli kapsıyorsa satın alınacak modelin ilgili listede veya ekte açıkça tanımlandığını kontrol edin. Yalnızca marka adının eşleşmesini yeterli görmeyin.
2. Beyanı güvenilir kaynaktan temin edin
Üreticinin resmî ürün veya belge sayfasını esas alın; dokümana erişilemiyorsa tedarikçiden ilgili modele ait güncel beyanı talep edin. Belgeyi kimin ilettiğini ve ne zaman kontrol ettiğinizi kaydetmek, sonraki siparişlerde karşılaştırmayı kolaylaştırır. Dosya adına değil, belgenin içindeki ürün tanımına bakın.
3. Koruma iddiasıyla belge kapsamını karşılaştırın
Teklifte belirtilen performans ile modelin teknik belgeleri birbiriyle uyumlu olmalıdır. Örneğin bir kulak koruyucuda SNR ve ilgili teknik verileri, bir tulumda ise Tip 3, 4, 5 veya 6 kapsamını ayrıca değerlendirin. Uygunluk beyanı, ürünün her iş ve her maruziyet için uygun olduğu anlamına gelmez.
Bu model–belge eşleştirme yaklaşımını iş eldivenleri, baretler ve göz ve yüz koruyucular için de uygulayın. Kategori içindeki ürünlerin koruma kapsamları farklı olabilir; incelemeyi satın alınacak tam modele ait belgeler üzerinden yapın.
4. Onaylanmış kuruluşun kimliğini ve kapsamını kontrol edin
Uygulanabilir belge üzerinde onaylanmış kuruluş bilgisi varsa, kuruluşun kimlik numarasıyla resmî NANDO kayıtlarını kontrol edin. Yalnızca kuruluş adının listede bulunmasına değil, ilgili mevzuat ve görev kapsamına da bakın. NANDO’da bir kuruluşun kayıtlı olması, elinizdeki PDF’nin gerçekten o kuruluş tarafından düzenlendiğini tek başına doğrulamaz. Şüphede belge numarası ve model bilgisiyle kuruluşun resmî doğrulama kanalına başvurun. Kaynak: Avrupa Komisyonu onaylanmış kuruluşlar ve NANDO bilgileri.
5. Tarih, sürüm ve güncellik bağlantısını inceleyin
Beyanın tarihi, standart referansları ve varsa belge revizyonlarını birlikte değerlendirin. Daha yeni bir standart sürümünün yayımlandığını görmek, eski tarihli her belgenin kendiliğinden geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz; geçiş koşulları ve ilgili uygunluk değerlendirmesi araştırılmalıdır. Açıklanamayan bir fark varsa tedarikçiden veya imalatçıdan yazılı açıklama isteyin; tarih farkını kendiniz yorumlayarak uygunluk onayı vermeyin.
6. Resmî uygunsuz ürün bildirimlerini tamamlayıcı kontrol olarak kullanın
Türkiye’de resmî bildirimler için Ticaret Bakanlığı’nın Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi’ni inceleyebilirsiniz. Bir ürünü bu sistemde bulamamak, o ürüne verilmiş bir uygunluk onayı değildir. Bildirim kontrolü, ürünün kendi belgelerini ve işyerine uygunluğunu değerlendirmenin yerine geçmez. Bakanlığın KKD açıklamaları da belge ve piyasa gözetimi kontrollerine ilişkin başvuru bilgileri sunar. Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, KKD hakkında sık sorulan sorular.
Belge uyuşmazlığı varsa nasıl ilerlenmeli?
Eksik alan, model farkı veya doğrulanamayan belgeyle karşılaştığınızda hemen “sahte ürün” sonucuna varmak yerine, uyuşmazlığı açıkça kaydedin. Hangi ürün için hangi bilginin eksik olduğunu tedarikçiye bildirin ve açıklayıcı belge isteyin. Belirsizlik giderilmeden yalnızca sözlü açıklamayla uygunluk kabulü yapmamanızı öneriyoruz. Kullanım kararı, sorumlu satın alma ve İSG ekiplerinin değerlendirmesiyle verilmelidir.
- Model uyuşmuyor: Satın alınacak tam modeli kapsayan belgeyi isteyin.
- Belge eki eksik: Ürün listesi veya kapsam ekinin tamamını talep edin.
- Kuruluş bilgisi belirsiz: NANDO kapsamını ve düzenleyenin resmî doğrulama yolunu inceleyin.
- Performans iddiası desteklenmiyor: İlgili teknik föyü ve deney kapsamını isteyin.
- Belge güncelliği açıklanamıyor: İmalatçıdan güncel sürümü veya yazılı açıklamayı talep edin.
Sık sorulan sorular
Üzerinde CE yazan her ürün işyerimize uygun mudur?
Hayır. Mevzuata uygunluk ile belirli bir işyerindeki risklere ve kullanıcıya uygunluk farklı değerlendirmelerdir. İkisi de kontrol edilmelidir.
Her KKD’nin beyanında onaylanmış kuruluş bulunmalı mı?
Hayır. Uygulanacak değerlendirme yöntemi risk kategorisine bağlıdır. Kategori I için genel yol Modül A’dır; bütün ürünlerde Modül B veya C2/D bilgisi aramak doğru olmaz.
ISO 9001 belgesi uygunluk beyanının yerine geçer mi?
Hayır. Yönetim sistemi belgesi ile belirli bir KKD’nin uygunluk beyanı aynı belge türü değildir. ISO da yönetim sistemi belgelendirmesinin ürün belgelendirmesiyle karıştırılmaması gerektiğini açıklar. Kaynak: ISO uygunluk belgelendirmesi açıklamaları.
Belge kontrolünü tamamlamak ürünün kullanılabileceğini kesinleştirir mi?
Tek başına kesinleştirmez. Ürünün korunulacak riske, kullanıcıya, diğer donanımlara ve çalışma koşullarına uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Entegre Safety’den satın alma dosyası önerisi
Her ürün için teklif, tam model bilgisi, teknik föy, kullanım talimatı ve uygunluk beyanını aynı satın alma dosyasında tutmanızı öneriyoruz. Uygulanabilir ek belgeler ve açıklamaları da bu dosyayla ilişkilendirin. Böylece sonraki siparişte aynı ürünün mü, farklı bir varyantın mı teklif edildiğini daha kolay karşılaştırabilirsiniz. Ürün bilgisi ve teklif talepleriniz için Entegre Safety ile iletişime geçebilirsiniz.
Hazırlayan: Entegre Safety. Bu içerik genel bilgilendirme ve satın alma kontrolü içindir; resmî uygunluk değerlendirmesi, hukuki görüş veya işyerine özgü risk değerlendirmesi yerine geçmez. İşlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat ve modelin güncel belgeleri esas alınmalıdır. Kapak görseli yapay zekâ ile üretilmiş temsili bir illüstrasyondur; gerçek bir sertifika veya onay belgesi göstermez.